Oedeemtherapie – Manuele lymfedrainage

Oedeem is de medische term voor vochtophoping in het weefsel. Dit vocht hoort normaal via het lymfestelsel en de bloedvaten te worden afgevoerd. Wanneer dit systeem niet goed functioneert, stapelt vocht zich op en ontstaat zwelling.

Er zijn verschillende soorten oedeem, elk met een eigen oorzaak en behandeling:

• Lymfoedeem: verstoring in het lymfestelsel
• Veneus oedeem: problemen met de aders (spataderen, trombose)
• Lipoedeem: abnormale vetophoping, vooral bij vrouwen

De juiste diagnose is essentieel voor een effectieve behandeling. Daarom werken we nauw samen met vaatchirurgen, dermatologen en oncologen.

Lymfoedeem ontstaat wanneer het lymfestelsel het vocht niet meer voldoende kan afvoeren. Dit leidt tot chronische zwelling, meestal in een arm of been.

Primair lymfoedeem is aangeboren – het lymfestelsel is van nature onderontwikkeld. De klachten kunnen al op jonge leeftijd beginnen of pas later optreden.

Secundair lymfoedeem ontstaat door schade aan het lymfestelsel, bijvoorbeeld na:

• Kankerbehandeling (lymfeklierverwijdering, bestraling)
• Infecties (erysipelas, wondroos)
• Operaties of trauma
• Chronische veneuze insufficiëntie

Herkenningssymptomen:

• Zwaarte- en gezwollen gevoel in arm of been
• Gespannen huid, kleding begint te spannen
• Zichtbare afdruk van kleding of sieraden
• Huid die dikker en harder aanvoelt

Veneus oedeem ontstaat door problemen met de bloedafvoer via de aderen. De aderen bevatten kleppen die voorkomen dat bloed terugstroomt naar beneden. Wanneer deze kleppen niet goed werken, blijft vocht in de benen hangen.

Oorzaken van veneus oedeem:

• Spataderen (varices)
• Doorgemaakte trombose (DVT)
• Chronische veneuze insufficiëntie
• Langdurig staan of zitten
• Zwangerschap

Herkenningssymptomen:

• Zware, vermoeide benen, vooral aan het eind van de dag
• Zichtbare spataderen of adertekening
• Zwelling rond enkels en onderbenen
• Huidverkleuring (bruin, paarsig)
• Kwetsbare huid of open wonden (ulcus cruris)

Veneus oedeem komt vaker voor naarmate je ouder wordt en kan zonder behandeling verergeren.

Lipoedeem is een chronische aandoening waarbij abnormaal vetweefsel zich ophoopt, vooral in benen en soms in armen. Het treft vrijwel uitsluitend vrouwen en begint vaak rond de puberteit, zwangerschap of overgang.

Lipoedeem wordt vaak verward met overgewicht of lymfoedeem, maar is een aparte aandoening. Kenmerkend is dat handen en voeten gespaard blijven – de zwelling stopt als het ware bij de pols of enkel.

Herkenningssymptomen:

• Symmetrische zwelling van beide benen (of armen)
• Pijn en gevoeligheid bij aanraking of druk
• Snel blauwe plekken krijgen
• Bultjes of knobbels in het weefsel (cellulitisachtig)
• Disproportion: benen veel dikker dan romp
• Afvallen helpt niet tegen de zwelling

Lipoedeem is niet te genezen, maar de klachten zijn wel goed te behandelen met compressietherapie en lymfedrainage.

Oedeemtherapie is een combinatietherapie. We gebruiken verschillende technieken die elkaar versterken:

Manuele lymfedrainage (MLD)
Zachte, ritmische massagetechnieken die de lymfeafvoer stimuleren. De druk is licht – het lymfestelsel ligt vlak onder de huid. MLD vermindert zwelling, verbetert de weefseldoorbloeding en heeft een ontspannend effect.

Compressietherapie
Na de drainage houden we het resultaat vast met compressie. Dit kan zijn:
• Zwachtelen met speciale bandages (vooral in de intensieve fase)
• Therapeutische elastische kousen (voor onderhoud)
• Compressieve hulpmiddelen zoals wraps

Huidverzorging
Oedemateuze huid is kwetsbaar voor infecties. Goede huidverzorging is daarom essentieel. We adviseren je over de juiste producten en technieken.

Oefentherapie
Beweging stimuleert de lymfeafvoer. We leren je oefeningen die je dagelijks kunt doen, aangepast aan jouw situatie.

Aanvullende technieken
Waar nodig zetten we ook lymfetaping of pressotherapie (apparatuur) in.

Oedeemtherapie vraagt om specifieke expertise. Bij KineKracht wordt deze behandeling uitgevoerd door therapeuten met een interuniversitair diploma oedeemtherapie.

Melissa Reynvoet
Melissa behaalde haar interuniversitair diploma oedeemtherapie aan de Universiteit Gent. Ze behandelt patiënten met lymfoedeem, veneus oedeem en lipoedeem. Melissa combineert oedeemtherapie met haar expertise in manuele therapie.

Lore Deforche
Lore is eveneens gediplomeerd oedeemtherapeut en heeft bijzondere expertise in perinatale zorg. Ze behandelt onder andere zwangere vrouwen met oedeem en vrouwen met zwelling na een borstkankeroperatie.

Beide therapeuten volgen jaarlijks bijscholingen om op de hoogte te blijven van de nieuwste inzichten en technieken in de oedeemzorg.

Is lymfedrainage pijnlijk?
Nee, manuele lymfedrainage is een zachte techniek met lichte druk. De meeste patiënten ervaren het als rustgevend.

Hoe vaak moet ik komen voor behandeling?
In de intensieve fase (bij veel zwelling) is dagelijkse behandeling soms nodig. Daarna bouwen we af naar onderhoud, meestal 1x per week of minder. De frequentie hangt af van je type oedeem en hoe je reageert op de behandeling.

Moet ik altijd steunkousen dragen?
Bij chronisch lymfoedeem en lipoedeem is compressie essentieel om het resultaat te behouden. We helpen je de juiste kousen te vinden en zorgen dat ze goed zitten.

Wordt oedeemtherapie terugbetaald?
Ja, manuele lymfedrainage valt onder de terugbetaling voor kinesitherapie. Je hebt een voorschrift nodig van je arts. Steunkousen worden (deels) terugbetaald via je mutualiteit.

Kan ik ook terecht na een borstkankeroperatie?
Absoluut. Zwelling in de arm na lymfeklierverwijdering of bestraling is een veelvoorkomende indicatie. Vroeg starten met behandeling geeft de beste resultaten.

Meer informatie over oedeem vind je op www.oedema.be