Je verliest een beetje urine bij het hoesten, niezen of springen. Je voelt een vreemd drukkend gevoel onderaan je bekken. Of je hebt last van lage rugpijn die maar niet overgaat. Herkenbaar? Dan kan een zwakke bekkenbodem de oorzaak zijn. Bij KineKracht in Waregem ziet bekkenbodemtherapeut Lore Deforche dagelijks patiënten met klachten die ze soms al jarenlang als 'normaal' beschouwen, terwijl gerichte therapie hen kan helpen.
In dit artikel bespreken we 10 veelvoorkomende symptomen van een zwakke bekkenbodem. Je leert herkennen wanneer je bekkenbodem aandacht nodig heeft, hoe je jezelf kunt testen en wanneer professionele hulp aangewezen is.
Kort samengevat
- Bekkenbodemklachten treffen meer dan de helft van alle vrouwen: 55,8% heeft urine-incontinentie, 14% een prolaps en 18,7% bekkenpijn (Peinado-Molina et al., BMC Public Health, 2023).
- Bij 95,3% van de vrouwen met lage rugpijn en bekkenpijn wordt bekkenbodemproblematiek vastgesteld, waaronder spierzwakte bij 66% en spiergevoeligheid bij 71% (Dufour et al., Musculoskeletal Science and Practice, 2018).
- Gerichte bekkenbodemspiertraining leidt bij 62% van de vrouwen tot significante verbetering of volledige genezing van urine-incontinentie (Alouini et al., International Journal of Environmental Research and Public Health, 2022).
- Bekkenbodemfysiotherapie is de aanbevolen eerstelijnsbehandeling voor de meeste bekkenbodemklachten, waaronder incontinentie, prolaps en seksuele disfunctie (Wallace et al., Current Opinion in Obstetrics and Gynecology, 2019).
Waarom zwakke bekkenbodem symptomen herkennen zo belangrijk is
De bekkenbodem is een groep spieren en bindweefsel die als een stevig vangnet onderaan je bekken gespannen zit. Deze spiergroep heeft drie cruciale functies: ze draagt je blaas, baarmoeder (of prostaat) en darmen, ze regelt de controle over je plas en stoelgang, en ze speelt een actieve rol bij seksualiteit en rompstabiliteit. Zonder een goed functionerende bekkenbodem ontstaan problemen die je hele dagelijks leven beïnvloeden.
Wanneer deze spieren verzwakken, te gespannen raken of hun coördinatie verliezen, ontstaan klachten die je dagelijks functioneren flink kunnen beïnvloeden. Uit een groot bevolkingsonderzoek bij 1.446 vrouwen bleek dat meer dan de helft (55,8%) last heeft van urine-incontinentie, 10,4% van fecale incontinentie, en 14% van een orgaanprolaps. Leeftijd, het aantal bevallingen en overgewicht zijn de belangrijkste risicofactoren (Peinado-Molina et al., BMC Public Health, 2023). Het probleem is wijdverspreid, maar veel mensen herkennen de symptomen niet of durven er niet over te praten. De volgende 10 signalen wijzen op mogelijke bekkenbodemzwakte.
10 symptomen van een zwakke bekkenbodem die je niet mag negeren
Herken je een of meer van deze klachten? Dan is het tijd om je bekkenbodem serieus te nemen. Hieronder bespreken we elk symptoom in detail.
1. Urineverlies bij inspanning
Stressincontinentie is ongewild urineverlies dat optreedt bij fysieke inspanning zoals hoesten, niezen, lachen, tillen of sporten. Het is het meest voorkomende symptoom van een zwakke bekkenbodem. De bekkenbodemspieren kunnen de afsluiting van de plasbuis niet meer voldoende ondersteunen bij verhoogde druk op de buik. Veel vrouwen denken dat dit normaal is na een bevalling of op latere leeftijd, maar dat is het niet. Een systematische review van 15 gerandomiseerde studies met 2.441 vrouwen toont aan dat gerichte bekkenbodemspiertraining bij 62% van de vrouwen leidt tot significante verbetering of volledige genezing van incontinentie (Alouini et al., International Journal of Environmental Research and Public Health, 2022).
2. Plotse, onhoudbare plasdrang
Urge-incontinentie is een plotselinge, intense aandrang om te plassen die je moeilijk kunt uitstellen, soms gevolgd door ongewild urineverlies voordat je het toilet bereikt. Dit symptoom wijst op overactiviteit van de blaasspier, vaak in combinatie met verminderde coördinatie van de bekkenbodemspieren. Je herkent het aan een plotse drang die opkomt bij het horen van stromend water, bij het thuiskomen of bij het opstaan. Veel vrouwen gaan preventief vaker naar het toilet om ongelukjes te voorkomen, wat het probleem op termijn juist versterkt: de blaas went aan kleinere volumes en geeft steeds sneller signalen af. Bekkenbodemfysiotherapie, inclusief blaastraining en ontspanningstechnieken, is de aanbevolen eerstelijnsbehandeling voor dit type incontinentie (Wallace et al., Current Opinion in Obstetrics and Gynecology, 2019).
3. Een drukkend of zakkend gevoel in het bekken
Een verzakking (prolaps) is het naar beneden zakken van de blaas, baarmoeder of endeldarm door een verzwakt bekkenbodemsteunweefsel. Je voelt dit als een zwaar, drukkend gevoel onderin je bekken, alsof er iets naar beneden duwt. Dit gevoel verergert vaak bij lang staan, tillen of aan het einde van de dag. Een meta-analyse toont aan dat prolaps voorkomt bij gemiddeld 3 tot 11% van de vrouwen, afhankelijk van de bevolkingsgroep (Mou et al., Neurourology and Urodynamics, 2021). Geïndividualiseerde bekkenbodemspiertraining vermindert prolapsklachten significant, bewezen in de POPPY-studie met 447 vrouwen (Hagen et al., The Lancet, 2014).
4. Ongewild verlies van wind of ontlasting
Fecale incontinentie is het onvermogen om de stoelgang of windafgang voldoende te controleren. Dit is een van de meest verzwegen symptomen van bekkenbodemzwakte, terwijl het vaker voorkomt dan je denkt. De bekkenbodem speelt een cruciale rol bij het dichtknijpen van de anale sluitspier. Patiënten durven dit probleem vaak niet te benoemen, zelfs niet bij hun huisarts, waardoor ze onnodig lang met klachten blijven rondlopen. Een meta-analyse van 80 studies met meer dan 548.000 personen toont een globale prevalentie van 8%, met een hoger percentage bij vrouwen (9,1%) dan bij mannen (7,4%). Boven de 60 jaar loopt dit op tot 9,3% (Mack et al., Clinical Gastroenterology and Hepatology, 2024). Bekkenbodemtraining verbetert de controle over de anale sluitspier en is een effectieve eerstelijnsbehandeling.
5. Pijn tijdens of na gemeenschap
Dyspareunie is pijn tijdens of na seksueel contact, vaak veroorzaakt door een te gespannen (hypertone) bekkenbodem. Bekkenbodemspieren die niet goed kunnen ontspannen veroorzaken wrijving, spanning en pijn bij penetratie. Veel vrouwen zwijgen hierover uit schaamte, terwijl het een behandelbaar probleem is. Een gerandomiseerde studie toont aan dat bekkenbodemrevalidatie (inclusief manuele therapie en oefentherapie) de spierkracht significant verbetert (+2,01 op de Oxford-schaal) en de seksuele functie met 51 punten op de FSFI-vragenlijst verbetert (Ghaderi et al., International Urogynecology Journal, 2019).
6. Chronische lage rugpijn of bekkenpijn
Lumbopelviene pijn is chronische pijn in de onderrug, het bekken of de liezen die samenhangt met disfunctie van de bekkenbodemspieren. De bekkenbodem vormt samen met de buikspieren, rugspieren en het middenrif een systeem dat je romp stabiliseert. Wanneer de bekkenbodemspieren niet goed functioneren, ontstaat bekkeninstabiliteit: andere structuren moeten compenseren, wat leidt tot overbelasting en pijn. Veel patiënten worden jarenlang behandeld voor 'gewone' rugpijn, terwijl de oorzaak in de bekkenbodem ligt. Een studie bij 85 vrouwen met lumbopelviene pijn toonde aan dat 95,3% bekkenbodemproblematiek had, waaronder spierzwakte bij 66% en spiergevoeligheid bij 71% (Dufour et al., Musculoskeletal Science and Practice, 2018). Een meta-analyse van 19 gerandomiseerde studies bevestigt dat bekkenbodemspiertraining lage rugpijn significant vermindert (Kazeminia et al., Neurological Sciences, 2023).
7. Vaak naar het toilet moeten (meer dan 8 keer per dag)
Verhoogde plasfrequentie is de nood om vaker dan 8 keer per dag of meer dan 1 keer per nacht te plassen, zonder dat er sprake is van een blaasontsteking. Dit symptoom wijst vaak op een verstoorde samenwerking tussen de blaasspier en de bekkenbodemspieren. Je blaas geeft te vroeg signalen af dat hij vol is, of je bekkenbodem kan de druk onvoldoende opvangen. Nachtelijk wakker worden om te plassen (nycturie) verstoort bovendien je slaapkwaliteit, wat overdag leidt tot vermoeidheid en verminderde concentratie. Blaastraining in combinatie met bekkenbodemspiertraining is effectief gebleken om de plasfrequentie te normaliseren en de blaascapaciteit te vergroten (Wallace et al., Current Opinion in Obstetrics and Gynecology, 2019).
8. Moeite om je plas op te houden bij aandrang
Verminderde continentiecontrole is het gevoel dat je de plas niet lang genoeg kunt ophouden nadat de aandrang opkomt. Je kent het gevoel: zodra de drang er is, moet je meteen gaan, anders loopt het mis. Dit verschilt van plotse urge-incontinentie doordat je hier nog wel controle hebt, maar steeds minder marge ervaart. De bekkenbodemspieren zijn verantwoordelijk voor het actief dichtknijpen van de plasbuis wanneer de blaasspier samentrekt. Bij verzwakte of slecht gecoördineerde bekkenbodemspieren verkleint die marge. Gerichte oefentherapie leert je opnieuw om de juiste spieren op het juiste moment aan te spannen. Een Cochrane-analyse van 31 gerandomiseerde studies bevestigt dat bekkenbodemspiertraining de continentiecontrole bij het merendeel van de vrouwen significant verbetert (Dumoulin et al., Cochrane Database of Systematic Reviews, 2018).
9. Een gevoel van onvolledige lediging van blaas of darmen
Onvolledige lediging is het gevoel dat je blaas of darmen niet volledig leeg zijn na een toiletbezoek. Je hebt net geplast of je stoelgang gedaan, maar het voelt alsof er nog iets achterblijft. Bij sommige vrouwen is manuele ondersteuning nodig, zoals druk uitoefenen op het perineum, om de stoelgang volledig te lossen. Dit symptoom kan wijzen op een prolaps van de achterwand van de vagina (rectocele) of op verminderde coördinatie van de bekkenbodemspieren tijdens het persen. Bekkenbodemtherapie richt zich op het aanleren van de correcte perstechniek en het herstellen van de spierfunctie. Een review bevestigt dat prolaps en ledigingsklachten significant verbeteren met geïndividualiseerde bekkenbodemspiertraining (Fatton et al., Nature Reviews Urology, 2020).
10. Bekkenbodemklachten na een bevalling die niet vanzelf overgaan
Postpartum bekkenbodemklachten zijn aanhoudende klachten na een bevalling, zoals urineverlies, bekkenpijn, een verzakkingsgevoel of pijn bij gemeenschap, die niet spontaan herstellen. Veel vrouwen verwachten dat deze klachten vanzelf overgaan. Na enkele weken of maanden zoeken sommigen alsnog hulp, maar anderen lopen er jarenlang mee rond. Een Cochrane-analyse bevestigt dat pre- en postnatale bekkenbodemtraining het risico op urine-incontinentie na de bevalling vermindert (Woodley et al., Cochrane Database of Systematic Reviews, 2020). Hoe eerder je start met gerichte postnatale revalidatie, hoe beter het resultaat. Het is echter nooit te laat om te beginnen.
Zelftest: heb ik een zwakke bekkenbodem?
Wil je je bekkenbodem testen? De volgende vragen helpen je inschatten of je bekkenbodem aandacht nodig heeft. De PFDI-20 vragenlijst is een wetenschappelijk gevalideerd screeningsinstrument voor bekkenbodemklachten (Barber et al., American Journal of Obstetrics and Gynecology, 2005). Onderstaande vragen zijn daarop geïnspireerd en geven een eerste indicatie.
Beantwoord elke vraag met ja of nee:
1. Verlies je urine bij hoesten, niezen, lachen of sporten?
2. Heb je plotse, moeilijk uit te stellen plasdrang?
3. Moet je vaker dan 8 keer per dag naar het toilet?
4. Word je meer dan 1 keer per nacht wakker om te plassen?
5. Heb je last van ongewild verlies van wind of ontlasting?
6. Voel je een drukkend of zakkend gevoel in je bekken?
7. Ervaar je pijn tijdens of na gemeenschap?
8. Heb je chronische lage rugpijn of bekkenpijn?
9. Heb je het gevoel dat je blaas of darmen niet volledig leeg zijn?
10. Heb je na een bevalling klachten die niet zijn overgegaan?
Resultaat: Heb je op 2 of meer vragen 'ja' geantwoord? Dan raden we je aan om een afspraak te maken bij een gespecialiseerde bekkenbodemtherapeut. Een professionele beoordeling geeft je duidelijkheid over de oorzaak en de beste behandeling.
Wanneer professionele hulp zoeken?
Bekkenbodemklachten gaan zelden vanzelf over. Toch wachten veel mensen maanden of zelfs jaren voordat ze hulp zoeken, vaak door schaamte of de gedachte dat het 'erbij hoort'.
"Veel van mijn patiënten vertellen me dat ze al jaren met klachten rondlopen voordat ze de stap zetten om hulp te zoeken," zegt bekkenbodemtherapeut Lore Deforche. "Ze denken dat urineverlies of bekkenpijn nu eenmaal bij het leven hoort, zeker na een bevalling of op latere leeftijd. Maar dat is niet zo. De meeste bekkenbodemklachten zijn goed behandelbaar."
Bij de volgende situaties is professioneel advies aangewezen: je hebt regelmatig urineverlies dat je dagelijkse activiteiten of sport beïnvloedt, je voelt een drukkend of zakkend gevoel dat verergert bij inspanning, je hebt pijn tijdens gemeenschap die niet verbetert, je lage rugpijn of bekkenpijn reageert niet op standaard behandelingen, of je hebt postpartum klachten die na 6 tot 8 weken niet verbeteren.
Bij KineKracht in Waregem start elke behandeling met een grondige intake. Het eerste consult duurt ongeveer 30 tot 45 minuten. We bespreken je klachten, je voorgeschiedenis en je doelen. Indien nodig en enkel met jouw toestemming voert de therapeut een onderzoek uit. Je houdt te allen tijde de controle.
Wat kan bekkenbodemtherapie voor je doen?
Bekkenbodemtherapie is de eerstelijnsbehandeling voor de meeste bekkenbodemklachten. Een review bevestigt dat bekkenbodemfysiotherapie bewezen effectief is bij urine-incontinentie, fecale incontinentie, prolaps, dyspareunie en vaginisme (Wallace et al., Current Opinion in Obstetrics and Gynecology, 2019).
Een voorbeeld uit onze praktijk: een vrouw van 36 jaar kwam bij ons met aanhoudend urineverlies bij het sporten, anderhalf jaar na de geboorte van haar tweede kind. Ze had het hardlopen volledig opgegeven en droeg dagelijks inlegkruisjes. Na een grondige intake en 8 sessies bekkenbodemspiertraining, gecombineerd met dagelijkse thuisoefeningen, kon ze opnieuw probleemloos hardlopen. Haar urineverlies was volledig verdwenen.
Bij KineKracht stelt bekkenbodemtherapeut Lore Deforche een behandelplan op maat samen. Afhankelijk van je klachten kan de behandeling bestaan uit bekkenbodemspiertraining met of zonder biofeedback, manuele therapie en ontspanningstechnieken, blaastraining bij overactieve blaas, ademhalings- en houdingscorrectie, en oefeningen voor thuis. Elke behandeling wordt aangepast naarmate je vordert. Gemiddeld bereiken we duidelijke verbetering binnen 6 tot 12 sessies. Jouw inzet bij de thuisoefeningen speelt daarin een belangrijke rol.
Terugbetaling via het ziekenfonds
Goed nieuws: bekkenbodemtherapie wordt als kinesitherapie grotendeels terugbetaald via je ziekenfonds. Vraag een voorschrift aan je huisarts, gynaecoloog of uroloog om in aanmerking te komen.
Concreet heb je bij gewone pathologie recht op 18 sessies per jaar. Sommige diagnoses geven toegang tot een uitgebreider traject: bij Fa-pathologie tot 60 sessies binnen 12 maanden, bij E-pathologie een onbeperkt aantal sessies over een langere periode. Welke categorie op jou van toepassing is, hangt af van je diagnose. Vraag het gerust aan ons team: wij bekijken samen welke terugbetaling voor jou geldt.
(RIZIV, Terugbetaling kinesitherapie Fa en Fb)
Herken je deze symptomen? Neem de eerste stap
Herken je deze symptomen? Neem de eerste stap
Bekkenbodemklachten zijn behandelbaar. Bij KineKracht in Waregem helpt bekkenbodemtherapeut Lore Deforche je met een persoonlijke aanpak, op jouw tempo en met respect voor je grenzen.
Heb je vragen of wil je een afspraak maken? Plan hier je consultatie of neem contact met ons op. Je klachten hoeven geen deel van je dagelijks leven te blijven.
